lang vn lang en

Trang nhất » Công trình » Tuyển tập Hội nghị

Đề tài hợp tác Quốc tế Đề tài trọng điểm Quốc gia Đề tài cấp Nhà nước, Đề tài cấp Bộ Đề tài cơ sở Viện Địa lý Đề tài Hợp tác với các địa phương Đề tài cấp Viện Hàn lâm
KHCN Việt Nam
Sách-Báo-
Chuyên khảo
Tuyển tập Hội nghi

Hiện trạng ô nhiễm môi trường nước biển ven bờ tỉnh Quảng Ninh

Thứ ba - 06/05/2014 15:34
Quảng Ninh là tỉnh ven biển thuộc vùng Đông Bắc và nằm trong vùng tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, với 250 km đường bờ biển, trong đó có 40.000 ha bãi triều và trên 20.000 ha eo vịnh, 2.077 hòn đảo [1], [3]. Vì vậy, Quảng Ninh là một trong số các địa phương hội tụ nhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt cho phát triển kinh tế biển nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế của tài nguyên biển đảo hiện có.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Bên cạnh các thành tựu đã đạt được về nhiều mặt của kinh tế - xã hội, tỉnh Quảng Ninh đang đối mặt với nhiều thách thức cần giải quyết như cạn kiệt và suy thoái các dạng tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm môi trường, suy giảm đa dạng sinh học các hệ sinh thái cửa sông ven biển, mất rừng ngập mặn,... Trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu, suy thoái môi trường diễn ra gay gắt trên địa bàn tỉnh và đã trở thành những vấn đề nóng, là mối quan tâm của xã hội. Các kết quả quan trắc những năm gần đây cho thấy, chất lượng nước biển ven bờ tỉnh Quảng Ninh đang có dấu hiệu bị ô nhiễm, gây ảnh hưởng đến phát triển nuôi trồng thủy sản, du lịch và đe dọa đến sự sinh tồn của các loài sinh vật biển. Vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá diễn biến chất lượng nước biển ven bờ ở Quảng Ninh là vấn đề cấp thiết giúp cho các nhà quản lý đưa ra giải pháp hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm trong chiến lược phát triển bền vững kinh tế - xã hội.

Trong nghiên cứu này, các tác giả trình bày kết quả quan trắc môi trường nước biển ven bờ trên địa bàn tỉnh Quản Ninh năm 2011 và 2013. Tuy nhiên, số liệu quan trắc này chỉ phản ánh hiện trạng chất lượng nước biển ven bờ tại thời điểm nghiên cứu.

2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
2.1. Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các chỉ tiêu và thông số đặc trưng (Độ đục, chất rắn lơ lửng, coliform, amoni, ôxy hòa tan, nhu cầu ôxy sinh học và hóa học, nhóm kim loại nặng, dầu,...) để đánh giá chất lượng nước biển khu vực bãi tắm, bến cảng và một số khu vực khác trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.

2.2. Phương pháp nghiên cứu
a) Phương pháp kế thừa:
Nghiên cứu kế thừa kết quả quan trắc hiện trạng môi trường tỉnh Quảng Ninh do Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường - Sở Tài nguyên và Môi trường thực hiện từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2011.

b) Phương pháp thu mẫu ngoài thực địa:
Các mẫu nước được lấy và bảo quản theo hướng dẫn quy định tại TCVN 5998: 1995 (ISO 5667-9: 1987). Công tác khảo sát bổ sung, lấy mẫu và phân tích được thực hiện vào tháng 2 năm 2013.

c) Phương pháp phân tích trong phòng thí nghiệm:
Nhiệt độ: Đo nhanh bằng thiết bị Waterfroof Testr 10-OAKION;

pH: Đo nhanh bằng thiết bị Waterfroof pH Testr 10-OAKION (TCVN 6492-1999);

Ôxy hòa tan (DO): Xác định theo phương pháp Winkler (TCVN 5499-1995);

Tổng chất rắn lơ lửng (TSS): Xác định bằng lọc qua sợi thủy tinh (TCVN 6625-2000);

Nhu cầu ôxy hóa học (COD): Xác định theo TCVN 6491-1999;

Nhu cầu ôxy sinh học (BOD5): Sử dụng tủ ủ BOD Shel Lap Model 2020 Incubator (TCVN 6001-2008);
Amoni: Phương pháp chưng cất và chuẩn độ (TCVN 5988-1995);

Các ion Clorua, Nitrit, Nitrat và Sunfat hòa tan: Xác định bằng sắc ký lỏng ion (TCVN 6494-1999);

Đồng, kẽm, cadimi và chì: Phương pháp trắc phổ hấp phụ nguyên tử ngọn lửa (TCVN 6193-1996);

Dầu: Phương pháp huỳnh quang với thiết bị TD 3100 - Turner Designs (TCVN 5070-1995);

Coliform: Phát hiện và đếm bằng phương pháp màng lọc (TCVN 6119-1995);

d) Phương pháp so sánh:
Các mẫu nước được xử lý và phân tích tại Phòng Phân tích Thí nghiệm Tổng hợp Địa lý - Viện Địa lý - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. Các kết quả phân tích được so sánh với quy chuẩn hiện hành (QCVN 10:2008/BTNMT).

3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Hiện trạng môi trường nước biển tại các khu vực bãi tắm

Kết quả quan trắc chất lượng nước biển ven bờ tại một số bãi tắm do Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường Quảng Ninh thực hiện năm 2011 cho thấy (Bảng 1):

pH: Kết quả đo tại 5 bãi tắm (Tuần Châu, Bãi Cháy, Ti Tốp, Bãi Dài, Trà Cổ) ở Quảng Ninh dao động từ 8,05 - 8,19 và đều nằm trong quy chuẩn cho phép (QCVN 10:2008/BTNMT) quy định đối với vùng bãi tắm, thể thao dưới nước.
Bảng 1: Kết quả quan trắc môi trường nước biển ven bờ khu vực bãi tắm năm 2011
TT Vị trí quan trắc Thông số
Nhiệt độ (0C) pH Độ muối
(‰)
DO
(mg/l)
Độ dẫn
(mS/cm)
BOD5
(mg/l)
TSS (mg/l) Coliform
(MPN/
100ml)
Dầu
(mg/l)
1 Bãi tắm Tuần Châu 13,5 8,12 25,4 6,21 40,8 1,5 24,0 14 0,021
2 Bãi tắm Bãi Cháy 13,8 8,09 28,7 6,24 44,6 8,4 33,0 210 0,170
3 Bãi tắm Ti Tốp 14,9 8,05 30,9 6,68 41,8 2,1 14,0 5 KPH
4 Bãi tắm Bãi Dài 14,9 8,15 27,2 6,42 41,3 1,5 5,7 15 0,102
5 Bãi tắm Trà Cổ 10,2 8,18 29,9 6,32 43,9 5,6 18,0 26 0,067
QCVN 10:2008/BTNMT(*) 30,0 6,5-8,5 - > 4,0 - - 50,0 1.000 0,100
 
Nguồn: Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường tỉnh Quảng Ninh, 2011 [4]
Ghi chú: (*) Giá trị giới hạn đối với vùng bãi tắm, thể thao dưới nước
DO: Giá trị ôxy hòa tan tại các bãi biển ghi nhận dao động từ 6,21 - 6,68 mg/l và đều nằm trong giới hạn của quy chuẩn cho phép.

TSS: Hàm lượng TSS ghi nhận tại 5 bãi tắm dao động từ 5,7 - 33,0 mg/l và đều nằm trong giới hạn của quy chuẩn cho phép.

Hàm lượng dầu: Nước tại một số bãi tắm đã có dấu hiệu ô nhiễm dầu, hàm lượng dầu ghi nhận đã vượt quy chuẩn cho phép đối với bãi tắm, thể thao dưới nước như ở Bãi Cháy là 0,170 mg/l; tại Bãi Dài là 0,102 mg/l. Tại bãi tắm Ti Tốp chưa phát hiện hàm lượng dầu.

Coliform: Kết quả quan trắc cho thấy, chưa có dấu hiệu ô nhiễm vi sinh vật tại các khu vực bãi tắm Quảng Ninh, kết quả ghi nhận coliform dao động từ 5 - 210 MPN/100 ml.

3.2. Hiện trạng môi trường nước biển tại các khu vực bến cảng
Kết quả phân tích các thông số đặc trưng chất lượng nước tại một số bến cảng chính ở tỉnh Quảng Ninh cho thấy (Bảng 2):

pH: Giá trị pH dao động từ 7,78 - 8,19 và nằm trong quy chuẩn cho phép đối với nơi khác (ngoài quy định đối với bãi tắm, thể thao, nuôi trồng và bảo tồn thủy sản).

DO: Lượng ôxy hòa tan dao động từ 5,87 - 6,97 mg/l và đều nằm trong giới hạn của quy chuẩn cho phép.

TSS: Kết quả phân tích TSS trong nước biển tại các cảng ở Quang Ninh dao động từ 3 - 87 mg/l, giá trị cao nhất ghi nhận tại cảng Nam Cầu Trắng đạt 87 mg/l.
 
Bảng 2. Kết quả quan trắc môi trường nước biển các cảng ở Quảng Ninh năm 2011
TT Vị trí quan trắc Thông số
Nhiệt độ (0C) pH Độ muối
(‰)
DO
(mg/l)
Độ dẫn
(mS/cm)
BOD5
(mg/l)
TSS (mg/l) Coliform
(MPN/
100ml)
Dầu
(mg/l)
1 Cảng tàu du lịch Bãi Cháy 13,6 8,03 28,5 6,34 42,1 9,3 35,0 210 0,312
2 Cảng Nam Cầu Trắng 14,7 7,81 27,9 5,87 42,4 9,3 87,0 34 0,174
2 Cụm cảng Km 6 14,0 7,78 24,5 6,14 42,1 7,3 25,0 24 0,074
3 Cảng Cửa Ông 13,9 7,94 28,9 6,93 43,6 0,3 11,0 12 0,124
4 Cảng Cái Rồng 14,8 8,08 29,4 6,14 43,8 32,4 11,0 4 0,095
5 Cầu cảng Cô Tô 16,7 8,19 31,9 6,97 42,5 3,2 3,0 4 0,007
6 Cảng Dân Tiến 10,1 7,93 29,7 6,58 42,1 2,4 5,0 13 0,015
QCVN 10:2008/BTNMT (*) - 6,5-8,5 - - - - - 1.000 0,200
 
Nguồn: Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường tỉnh Quảng Ninh, 2011 [4]
Ghi chú: (*) Giá trị giới hạn đối với các mục đích khác ngoài bãi tắm, thể thao, nuôi trồng và bảo tồn thủy sản
 
Hàm lượng dầu: Nước biển cảng tàu du lịch Bãi Cháy đã có dấu hiệu ô nhiễm dầu. Hàm lượng dầu ghi nhận tại đây là 0,312 mg/l (vượt quy chuẩn cho phép 1,56 lần). Các khu vực cảng khác chưa có dấu hiệu ô nhiễm dầu.

Coliform: Giá trị coliform trong nước biển tại 6 cảng dao động từ 4 - 210 MPN/100 ml và thấp hơn giới hạn quy chuẩn cho phép. Như vậy, chưa có dấu hiệu ô nhiễm về vi sinh vật (thông qua coliform) tại các bến cảng ở Quảng Ninh.

3.3. Hiện trạng môi trường nước biển tại các khu vực khác

Kết quả phân tích các thông số đặc trưng nước biển ven bờ tại các khu vực khác ở tỉnh Quảng Ninh cho thấy (Bảng 3):

pH: Kết quả phân tích cho thấy, giá trị pH dao động từ 7,31- 8,24 và đều nằm trong giới hạn quy chuẩn cho phép đối với vùng nuôi trồng thủy sản, bảo tồn thủy sinh.

TSS: Hàm lượng chất rắn lơ lửng ghi nhận tại khu vực xã Lê Lợi, Hoành Bồ là 141,3 mg/l (vượt quy chuẩn cho phép 2,82 lần); tại phường Đại Yên, TP. Hạ Long là 138 mg/l (vượt quy chuẩn cho phép là 2,76 lần); tại khu vực thôn 4, Đồng Rui, Tiên Yên là 98 mg/l (vượt quy chuẩn cho phép 1,96 lần); tại xã Thống Nhất, Hoành Bồ là 67,2 mg/l (vượt quy chuẩn cho phép 1,34 lần).

Hàm lượng amoni (NH4+): Tại nhiều điểm quan trắc có hàm lượng amoni vượt quy chuẩn cho phép. Giá trị ghi nhận dao động từ 0,07 - 0,29mg/l. Như vậy, nước biển ven bờ ở một số khu vực tỉnh Quảng Ninh đã có dấu hiệu ô nhiễm về dinh dưỡng (thông qua amoni).

Hàm lượng COD: Đa số các mẫu nghiên cứu đều có hàm lượng COD vượt quy chuẩn cho phép, giá trị ghi nhận dao động từ 14 - 33 mgO2/l. Như vậy, đã có dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ (thông qua COD) tại một số khu vực ven biển ở Quảng Ninh.

Nhóm các kim loại nặng:

Đồng (Cu): Hàm lượng Cu trong nước biển ven bờ ở Quảng Ninh khá cao, dao động từ 0,012 - 0,053 mg/l. Khu vực gần cầu Ba Chẽ (thôn Cái Tăn, xã Cộng Hòa, Tp. Cẩm Phả) đã vượt 1,76 lần quy chuẩn cho phép đối với khu nuôi trồng thủy sản, bảo tồn thủy sinh.


Kẽm (Zn): Hàm lượng Zn tại các điểm quan trắc dao động từ 0,001 - 0,08 mg/l. Giá trị Zn cao nhất ghi nhận tại khu vực xã Tiền Phong của huyện Yên Hưng ghi nhận là 0,08 mg/l (vượt quy chuẩn cho phép 1,6 lần).

Mangan (Mn): Hàm lượng Mn dao động từ 0,04 - 0,38 mg/l, giá trị lớn nhất ghi nhận tại thôn 4 xã Đồng Rui, huyện Tiên Yên là 0,38 mg/l; vượt quy chuẩn 3,8 lần.
 

Coliform: Giá trị coliform trong các mẫu quan trắc dao động từ 3 - 732 MNP/100ml, đều nằm trong giới hạn quy chuẩn cho phép (giá trị cho phép: 1.000 MNP/100ml). Như vậy, các khu vực quan trắc chưa có dấu hiệu ô nhiễm về vi sinh vật.
 
Hàm lượng dầu: Tại một số điểm quan trắc đã ghi nhận hàm lượng dầu vượt quy chuẩn cho phép đối với vùng nuôi trồng thủy sản, bảo tồn thủy sản. Điển hình tại khu vực bến chợ Hạ Long 1, hàm lượng dầu ghi nhận được là 0,41mg/l; tại cầu Vân Đồn, xã Đông Xá (Vân Đồn); xã Thống Nhất (Hoành Bồ) ghi nhận được là 0,075 mg/l và xã Lê Lợi (Hoành Bồ) là 0,015 mg/l; tại Cửa Lục là 0,012 mg/l; tại cửa sông Diễn Vọng là 0,011 mg/l.
 
Bảng 3. Kết quả quan trắc môi trường nước biển ven bờ năm 2013 tại một số khu vực khác ở Quảng Ninh
STT Vị trí quan trắc Thông số
pH Độ dẫn điện (mS/cm) Độ mặn (‰) TSS (mg/l) SO42- (mg/l) Cl- (mg/l) NH4+ (mg/l) NO3- (mg/l) DO (mg/l) COD (mg/l) BOD5 (mg/l) Cu
(mg/l)
Zn (mg/l) Mn (mg/l) Coliform (MNP/ 100ml) Dầu (ml/l)
1 Thôn Cái Tăn, xã Cộng Hòa, TP. Cẩm Phả (gần cầu Ba Chẽ) 7,45 41,1 28,70 18,8 2.140 15.740 0,07 0,05 5,45 28 20 0,053 0,011 0,13 - KPH
2 Thôn 4, Đồng Rui, Tiên Yên 7,31 40,7 28,49 98,0 3.354 16.046 0,29 0,11 6,05 19 15 0,044 0,013 0,38 - 0,006
3 Xã Đông Hải, Tiên Yên 7,54 41,8 29,26 32,8 2.037 17.158 0,21 0,07 6,00 24 20 0,050 0,007 0,11 - KPH
4 Xã Đài Xuyên, Vân Đồn 7,44 39,6 27,72 29,0 2.045 16.188 0,14 0,09 6,15 26 20 0,041 0,014 0,16 500 0,007
5 Xã Thống Nhất, Hoành Bồ 7,69 44,5 31,15 67,2 2.056 17.750 0,22 0,20 6,20 14 10 0,048 0,029 0,04 - 0,075
6 Xã Lê Lợi, Hoành Bồ 7,52 44,8 31,36 141,3 3.791 17.016 0,17 0,11 5,25 19 15 0,012 0,048 0,22 - 0,015
7 Phường Đại Yên, TP. Hạ Long 7,55 36,0 25,20 138,0 1.792 13.187 0,29 0,19 5,10 33 25 0,041 0,046 0,12 - KPH
8 Cầu Vân Đồn, xã Đông Xá, Vân Đồn 8,10 42,5 29,75 15,2 2.274 17.799 0,25 0,57 6,28 20   0,032 0,033   - 0,075
9 Làng chài Cửa Vạn, TP. Hạ Long 8,20 40,1 28,07 4,5 2.221 13.351 0,14 0,12 6,15 21   0,029 0,024   42 0,009
10 Khu vực núi Tổ Chim 7,91 37,8 26,46 9,7 1.048 8.366 0,15 0,17 6,20 25   0,021 0,001   11 KPH
11 Bến chợ Hạ Long 1 7,85 44,8 31,36 32,1 3.601 17.466 0,19 0,13 6,74 18   0,046 0,021   732 0,410
12 Cửa Lục (gần cầu Bãi Cháy) 8,24 44,2 30,94 5,0 2.555 17.799 0,21 0,10 6,45 19   0,022 0,032   3 0,012
13 Xã Tiền Phong, Yên Hưng 7,65 39,7 27,79 22,2 2.408 12.836 0,25 0,11 6,35 26   0,018 0,080   9 KPH
14 Cầu Bang - cửa sông Diễn Vọng, TP. Hạ Long 7,89 37,8 26,46 24,1 1.807 10.224 0,29 0,19 6,50 17   0,014 0,038   21 0,011
QCVN 10:2008/BTNMT (*) 6,5-8,5 - - 50,0 - - 0,10 - ≥5 3   0,03 0,05 0,1 1.000 KPH
 
Nguồn: Viện Địa lý, 2013 [5]
Ghi chú: (*) Giá trị giới hạn đối với vùng nuôi trồng thủy sản, bảo tồn thủy sản

4. KẾT LUẬN

Môi trường nước biển ven bờ tỉnh Quảng Ninh đang bị ô nhiễm ở một số chỉ tiêu. Trước tiên phải kể đến là ô nhiễm dầu, hàm lượng dầu trong nước vùng ven bờ Quảng Ninh có xu hướng tăng cao trong các khu vực cảng, bến đỗ tàu thuyền như khu vực cảng tàu du lịch Bãi Cháy và bến chợ Hạ Long 1. Tại các bãi tắm (Bãi Cháy, bãi Dài) cũng đã có dấu hiệu ô nhiễm dầu. Nguồn ô nhiễm dầu chủ yếu do tình trạng phát thải của giao thông đường thủy, tàu thuyền đánh có sử dụng động cơ và một số hoạt động sản xuất công nghiệp trên bờ.

Tại các khu vực gần cửa sông, hàm lượng chất rắn lơ lửng đã vượt từ 1,34 - 2,82 lần quy chuẩn cho phép đối với vùng nuôi trồng thủy sản và bảo tồn thủy sản. Tại nhiều điểm quan trắc, môi trường nước biển ven bờ đã bị ô nhiễm dinh dưỡng (thông qua hàm lượng amoni) như ở khu vực xã Đồng Rui (huyện Tiên Yên); phường Đại Yên và cửa sông Diễn Vọng (Tp. Hạ Long); ô nhiễm hữu cơ (thông qua COD) và kim loại nặng (thông qua Zn, Mn và Cu).

Các nguồn gây ô nhiễm môi trường nước biển ven bờ ở Quảng Ninh hiện này đã trở thành nguy cơ tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái ven bờ và sức khỏe con người. Đòi hỏi tăng cường công tác kiểm soát và xử lý các nguồn ô nhiễm trong hoạt động hằng hải; sản xuất công nghiệp và sinh hoạt trước khi thải ra môi trường.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
  1. Bộ Tài nguyên và Môi trường, 2010. Báo cáo môi trường quốc gia năm 2010: Tổng quan môi trường Việt Nam.
  2. Báo Quảng Ninh, 2012. Biến tiềm năng thành lợi thế.
  3. Sở Xây dựng tỉnh Quảng Ninh, 2012. Nhiệm vụ quy hoạch xây dựng vùng tỉnh Quảng Ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và ngoài 2050.
  4. Sở Tài nguyên và Môi trường Quảng Ninh, 2011. Báo cáo kết quả quan trắc hiện trạng môi trường tỉnh Quảng Ninh.
  5. Viện Địa lý, 2013. Kết quả phân tích hiện trạng môi trường đất, nước và không khí vùng ven biển 8 tỉnh từ Quảng Ninh đến Hà Tĩnh.
 

Tác giả bài viết: Lưu Thế Anh, Nguyễn Thị Huế, Nguyễn Đức Thành, Nguyễn Thị Lan Hương, Dương Thị Lịm, Nguyễn Hoài Thư Hương

Nguồn tin: Tuyển tập Hội nghị Địa lý toàn Quốc lần thứ 7

Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 
ISIVAST

Là phiên bản điện tử trực tuyến có thể in được ra giấy, Bản tin hướng tới mục đích cung cấp thêm một kênh thông tin mới cho toàn thể cán bộ trong Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam về các mặt hoạt động của Viện Hàn lâm nói chung và của các đơn vị trực thuộc nói riêng. Bên cạnh những tin tức của Viện, Bản tin còn mang đến cho bạn đọc những tin tức chọn lọc hữu ích về các hoạt động khoa học và công nghệ ở trong nước và trên thế giới đáng được bạn đọc quan tâm và theo dõi.


Số 07-2017 số 08-2017 số 09-2017
Số 04-2017 số 05-2017 số 06-2017
Số 01-2017 Số 02-2017 Số 03-2017
Số 10-2016 Số 11-2016 Số 12-2016
Số 7-2016 Số 8-2016 Số 9-2016
Số 4-2016 Số 5-2016 Số 6-2016
Số 01,02-2016 Số 3-2016
Số 10-2015 Số 11-2015 Số12-2015
Số 7-2015 Số 8-2015 Số 9-2015
Số 4-2015 Số 5-2015 Số 6-2015
Số 01-2015 Số 02-2015 Số 3-2015
Trang chủ | Giới thiệu
Trang thông tin điện tử thuộc bản quyền và quản lý của Viện Địa lý - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
                                              Địa chỉ:  Nhà A27, Số 18 Hoàng Quốc Việt - Phường Nghĩa Đô - Cầu Giấy - Hà Nội
                                              Điện thoại: (84 4) 3 756 3539                Fax: (84 4) 3 836 1192
                                              Email:
qlthvdl@gmail.com                     email ban quản trị website: ig.vast.vn@gmail.com